Skip to main content

Collectie Pieter Zeeman

 Collection
Identifier: UBA212

Scope and Contents

De collectie bestaat uit (het wetenschappelijke deel van) de bibliotheek van Pieter Zeeman, waarin circa 280 boeken en diverse gebundelde overdrukken zijn ondergebracht betreffende zijn onderzoek in de natuurkunde, met als specialismen onder meer (elektro)magnetisme, optica en atoomfysica. Alle publicaties van Pieter Zeeman zelf zijn aanwezig, inclusief overdrukken van zijn artikelen uit 1897, op basis waarvan hij de Nobelprijs verkreeg. Daarnaast zijn er een elftal diploma's van erelidmaatschap en 18 penningen, die alle aan Pieter Zeeman zijn uitgereikt.

Dates

  • 1773-1940
  • Majority of material found within 1860-1940

Creator

Language of Materials

Diverse talen, waaronder Nederlands, Duits, Frans en Engels

Conditions Governing Access

Voor raadpleging is een bezoekers- of lenerspas van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam vereist.

Conditions Governing Use

Bij raadpleging is het Reglement voor de gebruikers van de Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam van toepassing. Reproductie en reproductierechtvergoedingen conform de Tarieven en Diensten Universiteit van Amsterdam.

Het materiaal in deze collectie wordt uitsluitend ter inzage gegeven.

Biographical / Historical

Pieter Zeeman (Zonnemaire 25 mei 1865 – Amsterdam 9 oktober 1943) promoveerde op 18 januari 1893 te Leiden. In 1894 werd hij benoemd tot privaatdocent in de wis- en natuurkunde te Leiden. In 1896 later volgde een benoeming tot lector aan de Universiteit van Amsterdam.

Zeeman werd beroemd dankzij zijn onderzoek naar de invloed van een sterk magnetisch veld op atomen, waarbij de spectraallijnen van een atoom - dat vanuit een aangeslagen toestand licht uitzendt - zich opsplitsen. Hierdoor kon het in het atoom gebonden elektron aangetoond worden. Dit verschijnsel werd later bekend onder de benaming Zeeman-effect. Zijn eerste publicaties over dit onderwerp dateren uit 1897. Zij verschenen onder andere in Nature.

Op 12 maart 1900 aanvaardde Zeeman de functie van buitengewoon hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam met de rede Experimenteele onderzoekingen over deelen kleiner dan atomen, gevolgd door een benoeming tot gewoon hoogleraar en directeur van het Natuurkundig Instituut in 1908. Hiervoor werd in 1923 een nieuw laboratorium gebouwd met de modernste instrumenten. Hij voerde diverse onderzoeken uit naar licht en magnetisme, tot zijn afscheid in 1935.

Van Zeeman verschenen honderden publicaties, waarvan vele in samenwerking met zijn assistenten en leerlingen tot stand kwamen. In 1902 ontving hij, samen met zijn leermeester H.A. Lorentz, de Nobelprijs voor natuurkunde.

Extent

ca. 300 items

Abstract in Dutch

De wetenschappelijke bibliotheek van de Amsterdamse hoogleraar in de natuurkunde en Nobelprijswinnaar Pieter Zeeman (1865-1943) bevat publicaties en overdrukken op het gebied van elektromagnetisme, optica en atoomfysica, alsmede aan hem uitgereikte eerbewijzen.

Abstract in English

Research library of Pieter Zeeman (1865-1943), who was a professor of physics at the University of Amsterdam and Nobel prize winner. It contains publications and offprints in the fields of electromagnetism, optics and molecular physics. Besides this, there are decorations and awards he received.

Physical Location

Allard Pierson, Universiteit van Amsterdam

Other Finding Aids

Catalogus van de Universiteit van Amsterdam.

Custodial History

Het is niet bekend hoe de collectie van Pieter Zeeman bij de Universiteit van Amsterdam terecht is gekomen. Waarschijnlijk heeft hij de boeken en overdrukken nog tijdens zijn leven aan de universiteit geschonken, om de bibliotheek van de Faculteit der Wis- en Natuurkunde te verrijken.

Immediate Source of Acquisition

De diploma's van erelidmaatschap en de penningen werden in februari 2011 overgedragen door de afdeling Documentaire Informatievoorziening (DIV) van de UvA. De boeken en overdrukken werd in 2011 door de bibliotheek Natuurkunde, Wiskunde en Informatica overgedragen aan de Bijzondere Collecties van de UvA.

Appraisal

De boeken zijn geselecteerd op basis van eigendomskenmerken, zoals handgeschreven naam of stempel.

Hoewel de meeste boeken op zichzelf niet bijzonder zijn, geeft de collectie als geheel een uitstekend inzicht in de ontwikkelingen binnen het vakgebied van de atoomfysica, waarin Pieter Zeeman een grote rol speelde.

Accruals

De collectie is in zijn geheel overgedragen. Aanvullingen worden niet verwacht.

Related Materials

Bij de Bijzondere Collecties wordt divers aan Pieter Zeeman gerelateerd materiaal beheerd. Het gaat hier onder andere om onderzoeksapparatuur en foto's van het Zeeman-Laboratorium. Deze kunnen gevonden worden via de catalogus van de Universiteit van Amsterdam.

Separated Materials

Het archief van Pieter Zeeman bevindt zich in het Noord-Hollands Archief (toegangsnummer 385).

Bibliography

General

Alle publicaties kunnen worden aangevraagd via de Catalogus van de Universiteit van Amsterdam. De diploma's en penningen kunnen online worden aangevraagd bij de collectiebeheerder.

Processing Information

Alle moderne kunststofetiketten zijn in 2011 van de boeken verwijderd.

Alle items zijn in de loop van 2011 ontsloten.

Title
Inventaris van de collectie Pieter Zeeman (1773-1940)
Author
Marike van Roon
Date
2011
Description rules
International Standard for Archival Description - General
Language of description
Dutch; Flemish
Script of description
Latin
Language of description note
Nederlands

Repository Details

Part of the Allard Pierson Repository

Contact:
Oude Turfmarkt 127-129
Amsterdam 1012 GC Nederland